مالیات حقوق چیست؟ راهنمای کامل برای کارمندان و کارفرمایان در سال 1404
منتشر شده در سایت نوین تکس
در دنیای امروز، درک صحیح از مالیات بر ارزش افزوده و سایر انواع مالیات برای هر فرد شاغلی — چه کارمند و چه کارفرما — ضروری است. بسیاری از افراد تنها میدانند که بخشی از حقوقشان کسر میشود، اما نمیدانند این کسر چه قانونی دارد، چگونه محاسبه میشود و چه کسانی مشمول آن هستند. در این مقاله جامع، به تمامی جنبههای مالیات بر درآمد حقوق میپردازیم: از تعریف و قانون آن تا نرخهای سال 1404، موارد معافیت، نحوه محاسبه و وظایف کارفرما.
مالیات حقوق چیست؟
مالیات حقوق یکی از شاخههای مالیاتهای مستقیم است که بر درآمد افراد حقیقی که در قبال اشتغال یا انجام کاری، حقوق یا دستمزد دریافت میکنند، تعلق میگیرد. طبق ماده 82 قانون مالیاتهای مستقیم:
این درآمد شامل حقوق پایه، مزایا، اضافهکاری، کارانه و حتی مزایای غیرنقدی مانند مسکن یا اتومبیل اختصاصی است.
مالیات مستقیم یا غیرمستقیم؟
مالیات حقوق جزو مالیاتهای مستقیم محسوب میشود، زیرا بار مالیاتی مستقیماً بر دوش دریافتکننده درآمد (یعنی کارمند) قرار میگیرد. البته در عمل، کارفرما وظیفه کسر و پرداخت مالیات را به عهده دارد — اما این مبلغ از جیب کارمند کسر میشود. به همین دلیل، این مالیات را مالیات تکلیفی نیز مینامند.
موارد مشمول مالیات حقوق
بر اساس ماده 83 قانون مالیاتهای مستقیم، موارد مشمول مالیات حقوق به دو دسته تقسیم میشوند:
۱. مزایای نقدی
- حقوق پایه (مقرری ماهانه)
- فوقالعادهها (مدیریت، شرایط سخت کاری و...)
- اضافهکاری و کارانه
- عیدی و پاداش (با سقف قانونی)
۲. مزایای غیرنقدی
- مسکن: ۲۵٪ حقوق (با اثاثیه) یا ۲۰٪ (بدون اثاثیه)
- اتومبیل اختصاصی: ۱۰٪ (با راننده) یا ۵٪ (بدون راننده)
- سایر مزایا: معادل قیمت تمامشده برای کارفرما (مثل هدیههای نقدی یا کالایی)
نرخ مالیات حقوق در سال 1404
در سال 1404، سقف معافیت مالیاتی سالانه برای حقوقبگیران ۲۸۸ میلیون تومان (معادل ۲۴ میلیون تومان ماهانه) تعیین شده است. درآمد تا این مبلغ از مالیات معاف است.
جدول مالیات بر حقوق ماهانه 1404
| پله | حقوق ماهانه (تومان) | نرخ مالیات | مالیات تجمیعی (تومان) |
|---|---|---|---|
| اول | تا ۲۴,۰۰۰,۰۰۰ | ۰٪ | ۰ |
| دوم | ۲۴,۰۰۰,۰۰۱ – ۳۰,۰۰۰,۰۰۰ | ۱۰٪ | ۶۰۰,۰۰۰ |
| سوم | ۳۰,۰۰۰,۰۰۱ – ۳۸,۰۰۰,۰۰۰ | ۱۵٪ | ۱,۸۰۰,۰۰۰ |
| چهارم | ۳۸,۰۰۰,۰۰۱ – ۵۰,۰۰۰,۰۰۰ | ۲۰٪ | ۴,۲۰۰,۰۰۰ |
| پنجم | بیش از ۵۰,۰۰۰,۰۰۰ | ۲۵٪ | متغیر |
• ۲۴ میلیون → معاف
• ۶ میلیون → ۱۰٪ = ۶۰۰,۰۰۰ تومان
• ۵ میلیون → ۱۵٪ = ۷۵۰,۰۰۰ تومان
جمع مالیات = ۱,۳۵۰,۰۰۰ تومان
موارد معاف از مالیات حقوق
بر اساس ماده 91 قانون مالیاتهای مستقیم، 13 مورد از درآمدهای حقوقی از مالیات معاف هستند، از جمله:
- حقوق بازنشستگی، پایان خدمت، خسارت اخراج
- عیدی سالانه (تا یکدوازدهم معافیت سالانه)
- هزینه مأموریت و سفر شغلی
- مسکن کارگاهی یا خانههای ارزانقیمت سازمانی
- هزینههای درمانی پرداختی توسط کارفرما (با اسناد)
- درآمد پرسنل نیروهای مسلح و جانبازان
مالیات حقوق بازنشستگان
حقوق بازنشستگی بهطور کلی معاف از مالیات است. اما اگر بازنشستهای در سازمان دیگری نیز کار کند، درآمد او از آن شغل جدید مشمول مالیات خواهد بود — همانند سایر کارمندان.
وظایف کارفرما در مالیات حقوق
کارفرما موظف است:
- مالیات را از حقوق کارمند کسر کند
- تا پایان ماه بعد، فهرست کارکنان و مالیات آنها را از طریق سامانه salary.tax.gov.ir ارسال کند
- مالیات کسرشده را به حساب سازمان امور مالیاتی واریز نماید
عدم رعایت این وظایف منجر به جریمههای سنگین میشود: ۲٪ جریمه برای عدم ارسال فهرست + ۱۰٪ جریمه برای عدم پرداخت مالیات + ۲.۵٪ به ازای هر ماه تأخیر.
استرداد اضافهپرداختی مالیات
اگر مالیات بیش از حد کسر شده باشد، کارمند میتواند تا پایان سال بعد، درخواست استرداد از طریق اداره مالیاتی محل سکونت ارسال کند. طبق ماده 87، اداره مالیاتی موظف است ظرف ۳ ماه رسیدگی و مبلغ را مسترد کند.
مالیات حقوق در مناطق خاص
- مناطق آزاد: دیگر معافیت ندارند و مشمول مالیات هستند.
- مناطق کمتر توسعهیافته: ۵۰٪ مالیات حقوق بخشوده میشود (ماده 92).
نتیجهگیری
مالیات حقوق تنها یک کسر از حقوق نیست، بلکه بخشی از نظام مالیاتی شفاف و عادلانه است. آگاهی از قوانین، نرخها و معافیتها نهتنها از جریمههای مالیاتی جلوگیری میکند، بلکه به کارمندان کمک میکند تا حقوق خود را بهدرستی درک کنند و به کارفرمایان کمک میکند تا وظایف قانونی خود را بهموقع انجام دهند.
آیا مطمئن هستید مالیات حقوق کارکنان شما بهدرستی محاسبه میشود؟
با نوین تکس، مدیریت مالیات حقوق را بهراحتی و بدون خطا انجام دهید.
همین حالا مشاوره رایگان دریافت کنید
