معافیت ارزش افزوده در قانون دائمی: لیست کامل مشاغل و کالاهای معاف

بر اساس قانون دائمی مالیات بر ارزش افزوده، برخی از کالاها، خدمات و مشاغل از پرداخت این مالیات معاف هستند. شناخت دقیق این موارد نه‌تنها از دریافت نادرست مالیات جلوگیری می‌کند، بلکه از مواجهه با جریمه‌های مالیاتی نیز جلوگیری می‌نماید. این معافیت‌ها به‌طور خاص برای حمایت از بخش‌های حساس اقتصادی، اجتماعی و تولیدی در نظر گرفته شده‌اند تا بار مالیاتی بر شهروندان و کسب‌وکارهای کوچک و متوسط کاهش یابد.

چه کسانی مشمول مالیات بر ارزش افزوده نیستند؟

مشاغلی که به تولید یا عرضه کالاها و خدمات معاف از ارزش افزوده مشغول هستند، «مشاغل معاف» محسوب می‌شوند. بر این اساس، فعالیت‌های زیر طبق قانون از پرداخت مالیات بر ارزش افزوده معافند:

• کشاورزی و فعالیت‌های مرتبط با آماده‌سازی و بسته‌بندی محصولات کشاورزی
• دامپروری و تولید مواد اولیه دام
• فروشندگان کالاهای پرمصرف سبد تغذیه خانوار (مانند گوشت، مرغ، ماهی، لبنیات، نان، میوه و سبزی)
• فعالان در حوزه کاغذ، مطبوعات و چاپ
• تولیدکنندگان فرش دستباف و مواد اولیه آن
• لوازم دندانپزشکی، تجهیزات پزشکی و توانبخشی
• ارائه‌دهندگان خدمات پزشکی، تشخیص، درمان و آرامستان‌ها
• خدمات بانکی، بیمه و بورس
• فعالیت‌های آموزشی، پژوهشی و انتشاراتی
• حمل‌ونقل و لیزینگ
• شرکت‌های تأمین نیروی انسانی
• هتل‌های ۳ ستاره و کمتر و مهمان‌پذیرها
• تعمیر و نگهداری کالاهای نظامی و امنیتی

کالاهای معاف از ارزش افزوده

سازمان امور مالیاتی لیست دقیقی از کالاهای معاف را اعلام کرده است که برخی از مهم‌ترین آنها عبارتند از:

1. محصولات کشاورزی و مرتبط

• محصولات خام زراعی، باغی، مرتعی و جنگلی (مانند چوب خام)
• گیاهان دارویی و محصولات گلخانه
• بذر، نشاء، نهال، سم و کود
• آب مصارف کشاورزی

نکته: فعالیت‌هایی مانند بسته‌بندی، انجماد، شست‌وشو، خشک‌کردن و پوست‌گیری به‌عنوان «فرآوری» محسوب نمی‌شوند و مشمول مالیات نیستند.

2. دام و خوراک دام

• دام زنده (چهارپایان، پرندگان، آبزیان و حشرات)
• خوراک دام و مواد اولیه تولید دام

3. کالاهای پرمصرف سبد تغذیه خانواده

• شیر، پنیر، ماست و تخم‌مرغ
• آرد، نان، برنج و حبوبات
• روغن‌های خوراکی و شیرخشک کودک
• گوشت و فرآورده‌های گوشتی (مطابق لیست سالانه وزارت بهداشت)

4. کالاهای مطبوعاتی و انتشاراتی

• کتاب، روزنامه، مجله و نشریات
• کاغذ چاپ، تحریر و روزنامه

5. سایر کالاهای معاف

• شمش طلا (داخلی و وارداتی)
• دارایی‌های غیرمنقول
• دارو و واکسن (انسانی و دامی)
• صنایع دستی تولید داخل (مطابق لیست وزارت میراث فرهنگی)
• کالاهای وارده همراه مسافر تا سقف معافیت گمرکی

خدمات معاف از ارزش افزوده

برخی از خدمات نیز از پرداخت مالیات بر ارزش افزوده معاف هستند، از جمله:

• خدمات پزشکی، درمانی و توانبخشی
• خدمات بانکی، مالی، اعتباری و سرمایه‌گذاری
• خدمات بیمه و بازار سرمایه
• خدمات آموزشی و پژوهشی با مجوز رسمی
• حمل‌ونقل و لیزینگ
• خدمات هتل‌های ۳ ستاره و پایین‌تر
• نصب و تعمیر تجهیزات نظامی و امنیتی

موارد خاص معافیت

در موارد زیر نیز معافیت اعمال می‌شود و مالیات پرداختی مسترد می‌گردد:

• صادرات کالا و خدمات: شامل صادرات به خارج از کشور یا مناطق آزاد با ارائه مدارک قانونی
• خدمات معاوضه (سوآپ) نفتی: مانند بنزین، نفت کوره، گاز مایع و سوخت هوایی
• خرید کالا توسط مسافران خارجی: در صورت خروج کالا از کشور ظرف دو ماه

لازم به ذکر است که برخی از کالاهای وارداتی مانند محصولات کشاورزی یا داروهایی که تولید داخلی ناکافی دارند، تحت شرایط خاصی مشمول مالیات هستند، اما عرضه آن‌ها در داخل کشور معاف است. همچنین، برای اعمال معافیت‌ها، ارائه گواهی سلامت یا مجوزهای لازم از مراجع ذی‌صلاح الزامی است.