مواد غذایی معاف از ارزش افزوده: لیست کامل سال 1404

یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های کشاورزان، فروشندگان مواد غذایی و صاحبان مشاغل مرتبط با تولید و عرضه محصولات کشاورزی، شناخت دقیق لیست مواد غذایی معاف از مالیات بر ارزش افزوده است. بر اساس قانون دائمی مالیات بر ارزش افزوده (مصوب 1400/03/02)، بسیاری از محصولات کشاورزی و دامی به‌صورت کامل از پرداخت این مالیات معاف هستند — البته با شرایط خاصی که در ادامه به آن‌ها می‌پردازیم.

محصولات کشاورزی فرآوری‌نشده معاف از ارزش افزوده

بر اساس جزء (1) ماده (9) قانون مذکور، تمامی محصولات کشاورزی فرآوری‌نشده از پرداخت مالیات بر ارزش افزوده معاف هستند. این دسته شامل موارد زیر است:

• میوه‌ها و مرکبات: سیب، پرتقال، انگور، خرما، زیتون، نارگیل و سایر میوه‌ها (تازه یا خشک)
• سبزیجات و صیفی‌جات: گوجه‌فرنگی، سیب‌زمینی، کاهو، هویج، قارچ و سایر سبزی‌ها
• غلات: گندم، برنج، جو، ذرت و سایر غلات
• دانه‌های روغنی: سویا، بادام‌زمینی، کنجد، آفتابگردان، کلزا
• گیاهان دارویی: زعفران، زنجبیل، آویشن، رازیانه، گشنیز و سایر گیاهان دارویی
• چای و قهوه: چای و قهوه خام (غیر از پودر یا کافئین‌گرفته‌شده)
• محصولات جنگلی: چوب خام، صمغ‌های طبیعی، رزین‌ها
• پنبه پاک‌شده و تنباکوی خام

آیا فعالیت‌های پس از برداشت مشمول مالیات هستند؟

خیر. بر اساس تبصره قانون، فعالیت‌هایی مانند بسته‌بندی، انبارداری، سردخانه، شست‌وشو، خشک‌کردن، درجه‌بندی، پوست‌گیری (مانند شالی‌کوبی)، تفکیک و همگن‌سازی به‌عنوان «فرآوری» محسوب نمی‌شوند و بنابراین مشمول مالیات نیستند.

دام و خوراک دام معاف از ارزش افزوده

همه‌ی موارد زیر نیز از پرداخت مالیات بر ارزش افزوده معاف هستند:

• دام زنده: گاو، گوسفند، اسب، مرغ، ماهی، میگو و حتی زنبور عسل
• خوراک دام: علوفه، سبوس، کاه، کنجاله، تفاله‌ها، ملاس، خوراک آماده دام و طیور
• مواد تکثیر: اسپرم حیوانات، تخم ماهی، خاویار خام، تخم کرم ابریشم
• افزودنی‌های دامی: ویتامین‌ها، اسیدهای آمینه، پروبیوتیک‌ها و سایر مکمل‌های تغذیه‌ای دام

بذر، نشاء، نهال، سم و کود

تمامی اقلام زیر نیز از ارزش افزوده معاف هستند:

• بذر غلات، سبزیجات و گل‌ها
• نشاء گوجه، بادمجان، برنج و سایر گیاهان
• نهال درختان میوه و جنگلی
• انواع سموم (حشره‌کش، قارچ‌کش، علف‌کش)
• کودهای حیوانی، شیمیایی و معدنی

کالاهای اساسی خانوار معاف از ارزش افزوده

بر اساس جزء (5) ماده (9)، کالاهای اساسی سبد غذایی خانواده‌ها نیز معاف هستند:

• شیر، ماست و پنیر
• تخم‌مرغ (کامل، مایع، پاستوریزه)
• آرد و نان (سنتی و صنعتی)
• گوشت قرمز، سفید و آبزیان (تازه یا منجمد)
• فرآورده‌های گوشتی (همبرگر، ناگت، کباب لقمه — به استثنای سوسیس و کالباس)
• برنج، حبوبات و سویا
• روغن‌های گیاهی و حیوانی
• شیرخشک کودک و تخم‌مرغ نطفه‌دار

نکات بسیار مهم

• آب مصارف کشاورزی نیز از ارزش افزوده معاف است.
• فرآوری واقعی (مانند طعم‌دار کردن، پودر کردن، خرد کردن) مشمول مالیات است.
• برای اعمال معافیت، باید فاکتور رسمی با مشخصات کامل صادر شود و فعالیت در سامانه مودیان ثبت‌نام شده باشد.
• سازمان مالیاتی اعلام کرده که نرخ مالیات بر اقلام اساسی ممکن است از 10% به 1% کاهش یابد، اما تاکنون بخشنامه رسمی صادر نشده است.