شماره: ۲۳۵/۲۳۷۵۳/ص
تاریخ: ۱۴۰۵/۰۴/۳۱
سازمان امور مالیاتی کشور
موضوع: نحوه رسیدگی مجدد به اعتراض مؤدیان به اوراق تشخیص سیستمی عملکرد سال ۱۴۰۳
در اجرای ماده ۲۳۸ ق.م.م
با سلام و احترام
📜 به منظور ایجاد وحدت رویه در رسیدگی مجدد به اعتراضات مؤدیان به اوراق تشخیص سیستمی عملکرد سال ۱۴۰۳ که در اجرای بند (الف) ماده (۲۹) آییننامه اجرایی موضوع ماده (۲۱۹) قانون مالیاتهای مستقیم صادر شده است، وفق مقررات ماده (۲۳۸) قانون مالیاتهای مستقیم شایسته است، مسئول/مسئولان مربوط در ابتدای امر موارد اعتراض قبلی مؤدی نسبت به:
- درآمد/فروش رسیدگیشده مازاد بر ابرازی
- بهای تمامشده/هزینه اداری برگشتی مربوط به درآمدهای مازاد محاسبهشده
- معافیتها و بخشودگیهای پذیرفتهنشده
- سایر کسورات درآمد مشمول مالیات (نظیر خسارت وارده در اجرای مفاد ماده ۱۶۵ ق.م.م و زیان انباشته از سنوات قبل و ...)
۱. اعتراض به درآمد/فروش رسیدگیشده مازاد بر ابرازی
✅ در حسابرسی سیستمی، درآمد/فروش رسیدگیشده مازاد بر ابرازی، از مقایسه مقدار F₁ با مقدار F₁₁ با تعاریف زیر بهدست میآید:
در نتیجه این مقایسه، در صورت محاسبه درآمد/فروش رسیدگیشده مازاد بر ابرازی، مبلغ درآمد/فروش رسیدگیشده مازاد بر ابرازی در جدول شماره (۳) فرم قواعد و محاسبات حسابرسی سیستمی قابل مشاهده است. در اینگونه موارد مسئول/مسئولان امر موظفند، پس از بررسی دلایل و اسناد و مدارک ابرازی مؤدی (از جمله مستندات مربوط به واریزیها با ماهیت غیر درآمدی به حسابهای بانکی) در صورت احراز واقعیت، نسبت به تعدیل یا رد محاسبه درآمد/فروش اقدام نمایند. ضروری است مفاد بند ۴ بخشنامه شماره ۲۰۰/۱۴۰۳/۱۱ مورخ ۱۴۰۳/۰۶/۰۷ از حیث درخواست اسناد و مدارک از حیث اطلاعیههای فروش سامانه معاملات فصلی رعایت شود.
از آنجا که در حسابرسی سیستمی برای درآمد/فروش رسیدگیشده مازاد بر ابرازی، بهای تمامشده (F″₂) و هزینههای اداری (F″₃) در نظر گرفته شده است، در صورت تعدیل درآمد/فروش رسیدگیشده مازاد بر ابرازی، بایستی مسئول/مسئولان امر بهای تمامشده و هزینههای اداری مربوط را نیز تعدیل نمایند.
- مقدار F₁: عبارت است از بیشترین درآمد/فروش ابرازی، فروش براساس سامانهها، جمع گردش بستانکار حساب تجاری (پس از کسر مبالغ واریزی به حساب از طریق پذیرندگان و پذیرندگان بانکی).
- مقدار F₁₁: عبارت است از جمع درآمد/فروشهای ابرازی مؤدی در اظهارنامه تسلیمی.
جدول شماره (۳): محاسبه تغییرات قابل اعمال در اظهارنامه
| شاخص | شرح شاخص | فرمول |
|---|---|---|
| F′₁ | درآمد/فروش رسیدگیشده مازاد بر ابرازی | F′₁ = F₁ − F₁₁ |
۲. اعتراض به بهای تمامشده/هزینه اداری برگشتی و مازاد بر درآمدهای محاسبهشده
📌 در صورتی که اعتراض مؤدی به:
- بهای تمامشده/هزینههای اداری برگشتی
- بهای تمامشده/هزینههای اداری مربوط به درآمدهای مازاد محاسبهشده در حسابرسی سیستمی
مسئول/مسئولان مربوط در رسیدگی مجدد به این بخش از اعتراضات مؤدیان ترتیبی اتخاذ نمایند تا مقررات بند (۲) دستورالعمل شماره ۲۰۰/۹۹/۵۲۲ مورخ ۱۳۹۹/۱۱/۲۷ برای مؤدیانی که امکان ارائه اسناد و مدارک بهای تمامشده/هزینه اداری را ندارند، و همچنین مفاد بخشنامه شماره ۲۰۰/۱۴۰۴/۶۱ مورخ ۱۴۰۴/۰۶/۳۰ در خصوص متکی بودن هزینهها به مدارک ناظر بر صورتحسابهای الکترونیکی، رعایت شود.
جدول شماره (۳): محاسبه تغییرات قابل اعمال در اظهارنامه
| شاخص | شرح شاخص | فرمول |
|---|---|---|
| F′₁ | درآمد/فروش رسیدگیشده مازاد بر ابرازی | F′₁ = F₁ − F₁₁ |
| F′₂ | بهای تمامشده برگشتی مربوط به درآمد ابرازی | F′₂ = F₂ − F₂₁ |
| F′₃ | هزینه اداری برگشتی مربوط به درآمد ابرازی | F′₃ = F₃₁ − F₃ |
| F″₂ | بهای تمامشده مربوط به درآمدهای مازاد محاسبهشده | F″₂ = (F₁ − F₁₁) × (1 − (0.8 × r*)) |
| F″₃ | هزینههای اداری مربوط به درآمدهای مازاد محاسبهشده | F″₃ = (F₁ − F₁₁) × (0.8 × (r* − r)) |
| D | درآمد مشمول مالیات نهایی | D = F₁₁ + F′₁ + F′₂ + F′₃ − (F₂₁ − F′₂ + F″₂) − (F₃₁ − F′₃ + F″₃) |
۳. اعتراض به معافیتها و بخشودگیهای پذیرفتهنشده
🔍 با توجه به اینکه اعمال معافیتها و بخشودگیهای مالیاتی مستلزم رعایت مقررات تعیینشده در قانون مالیاتهای مستقیم است، در حسابرسی سیستمی، نتایج حاصل از رسیدگیهای گذشته مؤدیان، وجود یا عدم وجود ثبت دفاتر پلمبشده قانونی مؤدی در اداره ثبت شرکتها، تأیید یا عدم تأیید اداره امور مالیاتی در رابطه با حضور یا عدم حضور مؤدیان در مناطق آزاد تجاری، و در حدود اطلاعات موجود در سامانهها وجود یا عدم وجود مجوزهای مورد نیاز برای برخورداری از معافیت مالیاتی و بخشودگیها و مشوقهای مالیاتی و سوابق برخورداری و عدم برخورداری در موارد یادشده بررسی شده است.
علیایحال چنانچه اعتراض مؤدی نسبت به معافیتها و بخشودگیهای پذیرفتهنشده در حسابرسی سیستمی باشد، مسئول/مسئولان امر ابتدا موارد معافیت و بخشودگی پذیرفتهنشده در حسابرسی سیستمی را که در فیلد «عدم پذیرش سود (زیان) درآمد معاف/نرخ صفر» در جدول شماره (۳) فرم قواعد و محاسبات حسابرسی سیستمی درج شده تأیید و در صورتی که دلایل و اسناد ابرازی مؤدی را برای پذیرش ادعای مؤدی کافی دانستند، نسبت به اعمال آن در محاسبات تعیین درآمد مشمول مالیات اقدام نمایند.
۴. اعتراض به کسورات درآمد مشمول مالیات
⚠️ در مواردی که اعتراض مؤدیان به کسورات درآمد مشمول مالیات ابرازی در اظهارنامه مالیاتی میباشد، ضروری است موارد پذیرفتهنشده در حسابرسی سیستمی که در فیلدهای زیر در جدول شماره (۳) فرم قواعد و محاسبات حسابرسی سیستمی درج شده است، توسط مسئول/مسئولان مورد بررسی قرار گرفته و با دلایل و اسناد و مدارک ابرازی مؤدی مطابقت داده شود و در صورت پذیرش ادعای مؤدی، نسبت به تعدیل موارد مذکور و اعمال آن در تعیین درآمد مشمول مالیات اقدام شود:
- عدم پذیرش سود/زیان ردیفهای ۱۶ الی ۲۰ جدول سود و زیان
- عدم پذیرش استهلاک زیان انباشته از سنوات قبل
- عدم پذیرش خسارت وارده در اجرای مفاد ماده (۱۶۵) قانون مالیاتهای مستقیم
- عدم پذیرش تعدیلات سنواتی
- عدم پذیرش زیان سنواتی
- عدم پذیرش ردیف ۳ جدول محاسبه مالیات
- عدم پذیرش درآمد مشمول به نرخ مقطوع
- عدم پذیرش خالص درآمد اتفاقی
📋 گروهبندی فیلدهای کسورات بر اساس نوع مؤدی:
الف) اشخاص حقوقی
| شاخص | شرح شاخص |
|---|---|
| b″₅ | عدم پذیرش سود و زیان ردیفهای ۱۶ الی ۲۰ (جدول سود و زیان) |
| b″₆ | عدم پذیرش استهلاک زیان انباشته سنوات قبل |
| b″₇ | عدم پذیرش خسارت وارده در اجرای مفاد ماده ۱۶۵ ق.م.م |
| b″₈ | عدم پذیرش تعدیلات سنواتی |
| b″₉ | عدم پذیرش ردیف ۳ جدول محاسبه مالیات |
| b″₁₁ | عدم پذیرش درآمد مشمول به نرخ مقطوع |
| b″₁₂ | عدم پذیرش خالص درآمد اتفاقی |
ب) گروه اول
| شاخص | شرح شاخص |
|---|---|
| b″₆ | عدم پذیرش سود (زیان) ردیفهای ۱۲، ۱۳ و ۱۸ الی ۲۲ (جدول سود و زیان) |
| b″₇ | عدم پذیرش استهلاک زیان انباشته از سنوات قبل (مورد تأیید سازمان) |
| b″₈ | عدم پذیرش خسارت وارده در اجرای مقررات ماده ۱۶۵ ق.م.م و سایر هزینهها (جدول محاسبه مالیات) |
| b″₉ | عدم پذیرش تعدیلات سود (زیان) سنواتی |
| b″₁₀ | عدم پذیرش ردیف ۳ جدول محاسبه مالیات |
| b″₁₁ | عدم پذیرش درآمد مشمول به نرخ مقطوع (جدول محاسبه مالیات) |
ج) گروه دوم و سوم
| شاخص | شرح شاخص |
|---|---|
| b″₁ | عدم پذیرش موجودی اول دوره |
| b″₂ | عدم پذیرش استهلاک زیان انباشته |
| b″₃ | عدم پذیرش خسارت وارده در اجرای مقررات ماده ۱۶۵ ق.م.م و سایر هزینهها |
| b″₄ | عدم پذیرش ردیف ۲ جدول محاسبه مالیات |
⏰ در تمام موارد فوق، مسئول/مسئولان موظفند ظرف مهلتی که بیش از ۴۵ روز از تاریخ ثبت اعتراض مؤدی نباشد، در هریک از موارد مذکور به موضوع رسیدگی و حتیالامکان از ارجاع پرونده به هیأتهای حل اختلاف مالیاتی جلوگیری نمایند.
جهانگیر رحیمی
مدیرکل دفتر حسابرسی سیستمی و مدیریت ریسک
مدیرکل دفتر حسابرسی سیستمی و مدیریت ریسک
